Giá hầu đồng đặc sắc ấn tượng trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ – Cá Gỗ Xứ Nghệ

63 / 100

Powered by Rank Math SEO

(Cagoxunghe.com) – 3 năm sau khi Di sản Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, các hoạt động nghi lễ đặc sắc gắn liền với di sản này diễn ra sôi nổi ở nhiều địa phương. Ấn tượng nhất trong số đó là nghi lễ hầu đồng.


Tín ngưỡng thờ Mẫu là một tín ngưỡng dân gian thuần Việt, biến chuyển thích ứng với sự đổi khác của xã hội. Theo những nghiên cứu và điều tra về văn hóa truyền thống tín ngưỡng, Tam phủ trong tín ngưỡng thờ Mẫu tương ứng với những miền khác nhau trong thiên hà : Thiên phủ ( miền Trời ), Nhạc phủ ( miền rừng núi ) và Thoải phủ ( miền sông nước ). Đứng đầu mỗi phủ là một vị thánh Mẫu : Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn và Mẫu Thoải. Trong ảnh là quang cảnh một điện thờ Mẫu nổi bật .

Những người thực hành thực tế tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tin rằng, nghi lễ hầu đồng hoàn toàn có thể giúp con người tiếp xúc được với những đấng thần linh, và những thanh đồng đóng vai trò trung gian để liên kết. Trang phục của những thanh đồng khi thực hành thực tế nghi lễ này được gọi là khăn chầu, áo ngự. Mỗi giá đồng đều có trang phục riêng ứng với từng vị thần linh .

Với giá hầu những Quan và Ông Hoàng, thanh đồng sẽ đội khăn xếp, mặc trang phục có thêu hình rồng. Trong hình, thanh đồng đang hầu giá Đức ông Trần triều .

Một thanh đồng đang “vào” giá Ông Hoàng Mười. Theo các chuyên gia nghiên cứu văn hóa tín ngưỡng, nghi lễ hầu đồng thực chất là một hình thức diễn xướng dân gian dựa trên việc kết hợp âm nhạc mang tính tâm linh với những điệu múa uyển chuyển và các nghi lễ trang nghiêm.


Nghi lễ hầu đồng có nhiều giá hầu Thánh nam và Thánh nữ. Với những Thánh nam ( từ hàng Quan đến hàng Ông Hoàng, hàng Cậu ), thanh đồng có những trang phục riêng ( tùy theo vị Thánh đó thuộc hàng quan văn hay quan võ, độ tuổi và tính cách của vị Thánh … ). Trong ảnh, thanh đồng đang diễn giá Quan Đệ Ngũ, với trang phục áo gấm thêu rồng, biểu cảm nghiêm trang, động tác can đảm và mạnh mẽ .

Đối với những giá hầu Thánh nữ, trang phục đa dạng và phong phú, phong phú hơn. Tuy nhiên, bộ áo dài vẫn là trang phục chính, với sắc tố, mẫu mã khác nhau để tương thích với từng giá. Ngoài ra, thanh đồng còn có những loại khăn, dải khăn quấn đầu, dây sống lưng, những loại khăn quàng cổ, quạt lông nhiều sắc tố, đồ trang sức đẹp … Trong ảnh, thanh đồng đang hầu giá Chúa Đệ nhất Tây Thiên .

Giá chầu Đệ nhị Thượng ngàn với trang phục áo dài gấm thêu hoa văn rực rỡ tỏa nắng, kiềng vàng, tay cầm khăn xếp, thanh đồng trình diễn những bước nhún nhảy hòa cùng điệu nhạc chầu văn rộn ràng .

Mỗi lần thay giá, thanh đồng được các hầu dâng che khăn phủ diện để đổi trang phục mới.


Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt là sự hỗn dung tôn giáo địa phương của người Việt và 1 số ít yếu tố của tôn giáo gia nhập như Đạo giáo, Phật giáo. Các Thánh Mẫu, những vị thần trong điện thần Tam phủ có nguồn gốc không riêng gì của người Kinh, mà còn của những dân tộc thiểu số ở Nước Ta như người Mường, Tày, Nùng, Dao …, biểu lộ sự giao lưu văn hóa truyền thống, mối quan hệ bình đẳng, gắn bó mật thiết giữa những dân tộc bản địa ở Nước Ta .

Nhiều thanh đồng cho biết, nghi lễ hầu đồng diễn ra quanh năm, đáng chú ý quan tâm có những dịp quan trọng như dịp hầu Thượng nguyên ( tháng Giêng ), hầu vào hè ( tháng Tư ), hầu ra hè ( tháng Bảy ) hay hầu Tất niên ( tháng Chạp ) … Nghi lễ hầu đồng cung ứng nhu yếu và khát vọng của mỗi người dân như cầu quốc thái dân an, nhà đạo dồi dào sức khỏe thể chất, tài lộc hanh thông … Đồng thời, trải qua việc phối hợp một cách thẩm mỹ và nghệ thuật những yếu tố văn hóa truyền thống dân gian như trang phục, âm nhạc, hát chầu văn, múa, diễn xướng dân gian …, nghi lễ hầu đồng còn được xem như một “ kho lưu trữ bảo tàng sống ” lưu giữ lịch sử vẻ vang, di sản và truyền thống văn hóa truyền thống của người Việt .
Nguồn : Baonghean